Çölyak (Gluten Enteropatisi) ve beslenme

Tahıllar beslenmemizde önemli yer tutmaktadır. Ama bazı durumlarda tahıllarda bulunan gluten yapısı bağırsaklardan emilmez ve bağırsaklarda bazı sorunlar ortaya çıkarır. İşte bu emilim bozukluğuna Çölyak Hastalığı denir. Hasta kişiler gluten tükettiğinde bazı vitaminler ve minerallerde de emilim yetersizlikleri görülür. Bu nedenle bu kişiler ömür boyu glütensiz diyetle beslenmelidir.
Çölyak hastalığı buğday glüteni ve diğer tahıllardaki benzer proteinlerin tüketilmesi sonucu ortaya çıkan glütene hassas bağırsak sistemi olarak da nitelendirilebilir. Hastalığa esas etken gluten protein kompleksinde bulunan gliadindir. Çölyak hastaları sadece buğday değil gliadin içeren çavdar ve arpa ürünlerinin tüketilmesinde de sıkıntı vardır. Çölyak hastalarında bağırsağın etkilenen kısmı ince bağırsaklardır. İnce bağırsakta emilimi sağlayan villüs kısmı bu hastalarda girintili değil düzdür. Bu nedenle emilim sorunları görülmektedir. Çölyak hastalığı bebeklikte ortaya çıkabileceği gibi ilerleyen yaşlarda da ortaya çıkabilir.
Çölyakla Yaşam
Tek tedavi Yöntemi ömür boyu süren glütensiz diyettir. Glütensiz diyette buğday, arpa ve çavdar unu içeren her türlü besinden uzak durulmalıdır. Bunların yerine mısır ve pirinç kullanılabilir. Glutensiz unlarla yapılan ürünler B vitamini ve posa açısından yetersizdir. Bu nedenle beslenmede yetersizlikler ortaya çıkabilmektedir.

ÇÖLYAKTA GENEL BESLENME ÖNERİLERİ

Glutensiz diyet çok katı olmalıdır.
Az miktarda alınan gluten bile olumsuz belirtilerin devam etmesine neden olabilir.
Besinler azar azar verilmelidir.
İshal sıklığına göre besinler seçilmelidir.
Sindirimi zor olan lahana, kurubaklagiller, soğan, çekirdekli meyveler bir süre tüketilmemelidir.
Çok yağlı, aşırı baharatlı ve yağlı şekilde et tüketilmemelidir.
Pişirme yöntemlerine dikkat edilmeli, kızartma yapılmamalıdır.
Tanı ilk koyulduğunda laktoz intoleransı da meydana gelebilir. Bu nedenle laktoz içeren süt ve ürünleri diyetten bir süre çıkarılmalıdır.(2-4 hafta)

DİYETİN YASAKLARI

Boza
Buğday, arpa ve çavdar unu içeren her şey
Bulgur,makarna, şehriye, erişte, kuskus, bisküvi, simit, dondurma külahı, tarhana, yarma, irmik, börek, çörek, pasta
Çok yağlı yiyecekler, kızartmalar, kaymak, krema
Unlu tatlılar( baklava, tulumba, revani, lokma)

Yazar : Diyetisyen Fatma YILMAZ